Veto’nun anatomisi: sistem neden çoğu zaman işlem açmıyor?
Yeni bir sisteme bakan çoğu kişi aynı soruyu sorar: "Neden her fırsatta işlem açmıyor?" Cevap kısa: çünkü işlem açmamak da bir karardır ve çoğu zaman en iyisidir. Sistemin işlem açmadığı her an, bir kapının "hayır" dediği andır.
Hayır demek, sistemin görevinin yarısıdır. Diğer yarısı, evet dediğinde nedenini bilmektir.
Hermalar: yol ağzındaki bekçiler
Antik Yunan'da yol ağızlarına ve kapılara Hermes taşları (herma) dikilirdi. Geçeni korurdu, sınırı işaret ederdi. Bizim yolumuzda sekiz taş var ve her emir hepsinin önünden geçer.
| Kapı | Sorduğu soru |
|---|---|
| Acil durdurma | Yeni girişler tek anahtarla kapatıldı mı? |
| Bayat veri | Elimdeki veri taze mi? |
| Bağlantı sonrası bekleme | Kopmadan sonra veri oturdu mu? |
| Pozisyon ve yön tavanı | Aynı anda çok mu işlem var, tek yöne mi yığıldım? |
| BTC duvarı | Piyasanın lideri bana ters yönde sert mi hareket ediyor? |
| Ardışık yön kilidi | Bu yön üst üste zarar mı ettirdi? |
| Piyasa kapıları | Funding, açık pozisyon, long/short oranı ve likidasyon akışı ne diyor? |
| Komisyon bütçesi | Çok mu sık işlem yapıyorum? |
Her kapının eşiği ve süresi sayısal olarak yayınlanmaz; yalnızca ne sorduğu ve mantığı anlatılır.
Neden tek bir kontrol değil, sekiz?
- Bağımsızlık: Her kapı tek bir şeyi bilir. Biri yanılırsa diğerleri bağımsız olarak durdurabilir.
- Açıklanabilirlik: "Reddedildi" yerine "şu kapı, şu nedenle durdurdu" diyebiliriz.
- Bakım kolaylığı: Bir kapıyı değiştirmek diğerlerini etkilemez.
Veto kaydı: görünmeyen işlemlerin defteri
İşlem defteri açılan işlemleri anlatır. Veto kaydı ise açılmayanları: hangi öneri, hangi kapıda, hangi gerekçeyle takıldı. Bu defter olmasaydı sistemin "hiçbir şey yapmadığı" zamanlar karanlıkta kalırdı. Şimdi her sessizliğin bir açıklaması var.
Bir sinyal hikâyesi (kurgusal)
Bir parite güçlü bir sinyal verir; ölçümler uzlaşır. Öneri risk katmanına girer. İlk üç kapı geçer. BTC duvarında takılır: piyasanın lideri o anda ters yönde sert hareket ediyordur. Öneri veto kaydına, "BTC duvarı" gerekçesiyle iner. Borsaya hiçbir şey gitmez. Yarım saat sonra aynı pariteden yeni bir öneri gelir; bu kez sekiz kapı da açıktır ve emir verilir. İki karar da kayıtlıdır ve ikisi de açıklanabilir.
Daha fazlası: Wiki · Risk kapıları ve Kural tabanlı sistem nasıl karar verir?
Genel bilgilendirmedir, yatırım tavsiyesi değildir. Geçmiş performans gelecekteki sonuçların garantisi değildir. Yasal bilgilendirme